Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing

Visie

Onze 16 dorpen liggen in een groen, gevarieerd buitengebied waar wonen, leven en werken nauw verbonden zijn met het landschap. Onze dorpen onderscheiden zich door een sterke sociale samenhang, een rijk verenigingsleven en de grote betrokkenheid van inwoners, die gezamenlijk de kwaliteit van de leefomgeving dragen. Elk dorp heeft een eigen identiteit en unieke, soms verborgen kwaliteiten; deze koesteren en benutten wij bij woningbouw, herontwikkeling en de inrichting van de openbare ruimte. Het uitgestrekte buitengebied en de landschappelijke kwaliteiten blijven richtinggevend, zodat nieuwe ontwikkelingen in balans zijn met hun omgeving. Zo blijven onze dorpen onderdeel van een aantrekkelijke, gezonde en inclusieve woongemeente, voor huidige én toekomstige generaties.

Wat willen wij bereiken?

• Een nieuw en grondgebied dekkend Omgevingsplan in 2032 dat gebaseerd is op onze omgevingsvisie "Leudal, Natuurlijk!", zodat de kwaliteit van dorpen en buitengebied behouden en versterkt wordt.  
• Een zichtbare verbetering van de staat van natuur en watersysteem in het NOVEX-gebied De Peel.
• Een buitengebied waarin onze agrarische bedrijven toekomstperspectief houden. Waar mogelijk werken we mee aan verduurzaming, extensivering en betere inpassing in natuur en landschap.
• Vermindering van de milieubelasting door gewasbeschermingsmiddelen, waardoor het woon- en leefklimaat in de directe omgeving van agrarische percelen verbetert.  
• Vergroting van het aandeel passende huur- en koopwoningen, zodat onze inwoners in Leudal kunnen blijven wonen en mensen van buiten de regio in onze dorpen hun thuis kunnen vinden.  
• Voldoende passende, inclusieve woonvormen, zodat meer senioren en kwetsbare inwoners langer zelfstandig kunnen wonen en verhuisketens op gang komen voor jonge gezinnen en starters.

Wat gaan wij daar voor doen?

Grondgebied dekkend Omgevingsplan in 2032
Om dit doel te bereiken werken wij de komende jaren stap voor stap aan een volledig, grondgebied dekkend Omgevingsplan dat rechtstreeks voortvloeit uit onze omgevingsvisie "Leudal, Natuurlijk!". We bouwen voort op het in 2026 vast te stellen onderdeel woonkernenplan en vullen het plan verder in voor bedrijventerreinen en het buitengebied. Bij nieuwe initiatieven hanteren we het Omgevingsplan als toetsingskader, zodat ontwikkelingen bijdragen aan ruimtelijke kwaliteit, leefbaarheid en een toekomstbestendige inrichting van onze dorpen en het landschap. Daarbij werken we integraal door woningbouw, economie, mobiliteit, natuur, water en energie te koppelen en we betrekken inwoners, ondernemers en partners vroegtijdig bij plannen en processen. Zo ontstaat een helder en voorspelbaar kader voor iedereen die in Leudal wil bouwen of ontwikkelen.

Zichtbare verbetering in het NOVEX-gebied De Peel
Voor het verbeteren van de kwaliteiten in De Peel participeren we actief in de programmatische, gebiedsgerichte samenwerking binnen het NOVEX-gebied. Samen met provincie, waterschappen, buurgemeenten, agrariërs en natuurorganisaties werken we aan een pakket van maatregelen voor natuurbehoud en natuurherstel, hydrologisch herstel van bodem- en watersysteem en een structurele, juridisch geborgde reductie van emissies. We sluiten aan bij de landelijke maatregelen en benutten gebiedsprocessen om maatwerkafspraken te maken die passen bij de kenmerken van De Peel. Daarbij koppelen we deze opgave aan onze eigen doelen uit onze omgevingsvisie "Leudal, Natuurlijk!", zodat maatregelen voor natuur en waterkwaliteit ook bijdragen aan een gezonde leefomgeving, klimaatadaptatie en een toekomstbestendige landbouw.

Toekomstperspectief voor agrarische bedrijven in het buitengebied
Voor Leudal is de agrarische sector een belangrijke economische drager en medevormgever van ons landschap. We kiezen daarom voor een buitengebied waarin landbouw en natuur elkaar versterken en niet verdringen. Deze opgave willen we in de gebiedsprocessen nadrukkelijk onder de aandacht brengen en waar mogelijk tot uitvoering brengen. Daarnaast ondersteunen we agrariërs bij het inspelen op nieuwe regels en kansen, bijvoorbeeld door kennisdeling, verwijzing naar subsidieregelingen en nauwe samenwerking met ketenpartners. Zo werken we aan een economisch vitaal en landschappelijk aantrekkelijk buitengebied.

Vermindering milieubelasting door gewasbeschermingsmiddelen
Voor het verminderen van de milieubelasting door het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen stellen we samen met agrariërs en regionale partners het convenant gewasbescherming vast en voeren we dit uit. Dit convenant is een samenwerking tussen onder andere de LLTB, de gemeenten Weert en Nederweert, de natuur- en milieufederatie en de Koninklijke Algemene Vereniging voor Bloembollencultuur. In het uitvoeringsprogramma zetten we in op het terugdringen van emissies naar lucht, bodem en water, het stimuleren van weerbare teelten en geïntegreerd gewasbeheer en het beperken van drift richting woningen en gevoelige functies. We ondersteunen ondernemers bij de omslag naar duurzamere teeltmethoden, onder meer via kennisuitwisseling, demonstratieprojecten en het benutten van subsidiemogelijkheden. Zo verbeteren we stap voor stap het woon- en leefklimaat rondom agrarische percelen en dragen we bij aan een gezonde leefomgeving.

Vergroting aandeel passende huur- en koopwoningen
Om het aandeel betaalbare huur- en koopwoningen te vergroten, voeren we een uitvoeringsgericht volkshuisvestingsprogramma uit dat voortbouwt op de Versnellingsagenda Wonen. We werken met een kansenkaart woningbouw en richten onze inzet op sleutellocaties met de grootste maatschappelijke meerwaarde en goede uitvoerbaarheid binnen de grenzen van de energie-infrastructuur. Samen met woningcorporaties en marktpartijen sturen we op programma’s waarin sociale huur, middenhuur en betaalbare koop een stevige plek krijgen. Via het herstructureringsfonds woningbouw dekken we onrendabele toppen af, zodat kwalitatief goede en dorpsgerichte projecten toch gerealiseerd kunnen worden. Daarnaast blijven we startersleningen actief inzetten om jonge huishoudens te helpen bij de aankoop van hun eerste woning.

Passende, inclusieve woonvormen en doorstroming
Voor het realiseren van voldoende passende, inclusieve woonvormen werken we nauw samen met woningcorporaties, zorg- en welzijnsorganisaties en andere partners. In gebiedsontwikkelingen en herstructureringsprojecten geven we ruimte aan levensloopbestendige woningen, kleinschalige woon(zorg)concepten en woonvormen met ondersteuning nabij voorzieningen. We koppelen deze projecten aan ons volkshuisvestingsprogramma en sturen via urgentieverordening en toewijzingsafspraken op een eerlijke verdeling van woningen over aandachtsgroepen en reguliere woningzoekenden. Door senioren en kwetsbare inwoners een passende, aantrekkelijke woonoptie te bieden, stimuleren we verhuisketens waardoor gezinswoningen vrijkomen voor starters en jonge gezinnen. Zo ondersteunen we langer zelfstandig wonen, versterken we de sociale structuur in onze dorpen en benutten we de bestaande woningvoorraad beter.

Woningbouwopgave nader verdiept
Gelet op het prioritaire karakter van de woningbouwopgave, gaan we hier nader op in.

Onze woningbouwopgave vraagt om een continue stroom van nieuwe passende woningen. We leggen de gewenste woningbouwontwikkelingen en woon(zorg)opgaven vast in een nieuw, uitvoeringsgericht volkshuisvestingsprogramma, dat voortbouwt op de Versnellingsagenda Wonen. Daarbij kiezen we nadrukkelijk voor een actieve rol bij grotere gebiedsontwikkelingen, omdat we alleen zo de benodigde versnelling kunnen realiseren en de programmatische samenhang tussen wonen, voorzieningen, mobiliteit en leefomgeving kunnen borgen. De beschikbaarheid van capaciteit op het elektriciteitsnet zien we hierbij als harde randvoorwaarde. Projecten krijgen prioriteit waar de energie-infrastructuur het ook daadwerkelijk toelaat.

De veranderende woningbehoefte vangen we niet alleen op met nieuwbouw, maar ook door aanpassing en verduurzaming van bestaande woningen, bijvoorbeeld door splitsing, aanpassing voor levensloopbestendig wonen en het toevoegen van kleinschalige woon(zorg)concepten.

Voor de vitaliteit van onze dorpen zetten we bewust in op een mix van doelgroepen. We beperken ons niet tot de vraag van huidige inwoners, maar hebben de ambitie om ook de jongere beroepsbevolking en werkenden van buiten de regio aan ons te binden. Leudal is aantrekkelijk voor mensen die bijvoorbeeld in Zuidoost-Brabant werken, maar bewust voor een dorpse woonomgeving kiezen. Daarnaast erkennen we de bijdrage van internationale werknemers aan onze lokale economie. Met specifiek beleid zorgen we voor goede, veilige en tijdelijke huisvesting, en creëren we via sociale huur en goedkope koopwoningen de mogelijkheid voor wie wil om zich hier blijvend te vestigen. Woningcorporaties zijn daarbij onmisbare partners, zowel in gebiedsontwikkelingen als in (collectieve) burgerinitiatieven.

Concreet hebben wij meer dan 1.500 woningen in de pijplijn. Voor een deel is al een rechtstreekse bouwtitel beschikbaar, voor andere projecten is principemedewerking verleend of worden planologische procedures doorlopen, zodat initiatiefnemers daadwerkelijk kunnen starten met bouwen. In 2027 zijn we een stap verder met aanbestedingen en procedures voor de plannen in onder andere Ell, Baexem, Roggel en Haelen/Nunhem. Ook werken we aan nieuwe invullingen voor vrijkomende schoollocaties en sportvelden, onder meer in Heythuysen, Horn, Hunsel en Kelpen-Oler. Vanuit projecten als Bouwen Kleine Kernen en de Bouwstroom Limburg werken we samen met Wonen Limburg aan ontwikkelmogelijkheden in onder andere Heibloem en Nunhem.

Om deze opgave beheersbaar en uitvoerbaar te houden, werken we met stedenbouwkundige uitgangspunten en kaders, voeren we quickscans op haalbaarheid en verkaveling uit en organiseren we projectteams die het proces van ruimtelijke ontwikkeling en vergunningverlening bewaken en versnellen. Voor gemeentelijke grondposities voeren we marktconsultaties uit, mede in het licht van het Didam-arrest. Corporaties en zorgpartijen zijn daarnaast cruciale partners bij het huisvesten van aandachtsgroepen en urgente woningzoekenden. Samen werken we toe naar een verplichte urgentieverordening en een eerlijkere verdeling van sociale en betaalbare woningen, zoals gevraagd in de Wet versterking regie op de volkshuisvesting per 1 januari 2028. Daarmee verdiepen we onze woningbouwopgave tot een integrale opgave waarin betaalbaarheid, doelgroepenmix, leefbaarheid, energie-infrastructuur en omgevingskwaliteit onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

Wat mag dat kosten?