Sociaal domein

Binnen het sociaal domein zijn we verantwoordelijk voor de Wmo, Jeugdwet en Participatiewet.

Visie

We streven naar een inclusieve samenleving waarin iedere inwoner zich thuis voelt en naar eigen vermogen kan deelnemen aan de samenleving. Daarbij staan de behoeften, mogelijkheden en talenten van inwoners centraal. We versterken de kracht van de samenleving door ontmoeting, onderlinge betrokkenheid en wederkerigheid te stimuleren, met respect voor ieders eigenheid en ruimte voor eigen regie. Waar eigen mogelijkheden of het sociale netwerk onvoldoende toereikend zijn, zorgt de gemeente voor passende, toegankelijke en kwalitatief goede ondersteuning, zodat inwoners zo zelfstandig mogelijk kunnen blijven participeren.

Wat willen wij bereiken?

Iedere inwoner moet kunnen rekenen op passende ondersteuning die aansluit bij de eigen situatie, behoeften en mogelijkheden. Daarbij zetten we in op het versterken van eigen regie en het benutten van de kracht van de samenleving. Waar mogelijk voorkomen we de inzet van zwaardere, geïndiceerde zorg door tijdig toegankelijke ondersteuning in de eigen leefomgeving te bieden. Alleen wanneer dit onvoldoende is, zetten we maatwerkvoorzieningen of specialistische ondersteuning in.

We onderscheiden drie vormen van ondersteuning:

Eigen kracht en samenkracht
Inwoners zijn in eerste instantie zelf, eventueel met ondersteuning van hun sociale netwerk, verantwoordelijk voor het oplossen van hulpvragen. De gemeente stimuleert eigen regie en onderlinge betrokkenheid.

Voorliggende voorzieningen
Wanneer eigen kracht of het netwerk niet toereikend is, kunnen inwoners gebruikmaken van laagdrempelige, vrij toegankelijke ondersteuning en algemene voorzieningen. Samen met onze maatschappelijke partners zorgen we voor een sterk voorliggend veld dat hulpvragen zoveel mogelijk vroegtijdig en in samenhang opvangt.

Maatwerkvoorzieningen en specialistische ondersteuning
Als algemene voorzieningen onvoldoende passend zijn, bieden we maatwerkvoorzieningen of specialistische ondersteuning. Deze ondersteuning is bedoeld voor inwoners met complexe of langdurige hulpvragen. Waar mogelijk bevorderen we de doorstroom naar lichtere vormen van ondersteuning, met oog voor inwoners die blijvend zijn aangewezen op intensieve zorg.

Samen met de gemeenten in Midden-Limburg West hebben we onze gezamenlijke ambities voor het sociaal domein vastgelegd in het Beleidsplan Sociaal Domein. Dit plan vormt tot en met 2027 de basis voor onze samenwerking en de ontwikkeling van ondersteuning en voorzieningen voor inwoners. Onderstaande afbeelding geeft een visuele samenvatting van de belangrijkste speerpunten:

Nu het huidige beleidsplan zijn einddatum nadert, zetten we de volgende stap. Samen met onze partners en gemeenten in Midden-Limburg werken we aan een nieuwe gezamenlijke visie en koers voor de periode na 2027. Daarmee blijven we bouwen aan een sterk, toekomstbestendig sociaal domein waarin samenwerking, preventie en passende ondersteuning centraal staan.

Wat gaan wij daar voor doen?

We werken aan een sterk voorliggend veld, waarin het merendeel van de ondersteuningsvragen van inwoners in samenhang kan worden opgevangen. De ontwikkelingen binnen het sociaal domein volgen elkaar snel op en de uitdagingen nemen toe. De vergrijzing, de groeiende en complexere zorgvraag en de samenhang tussen zorg, welzijn en wonen vragen om een toekomstbestendige aanpak.

Als gemeente ondersteunen we inwoners waar nodig bij hun deelname aan de samenleving. Daarbij gaan we zoals hierboven gesteld uit van eigen regie, de kracht van het sociale netwerk en de mogelijkheden van de leefomgeving. Tegelijkertijd investeren we in sterke basisvoorzieningen en preventieve ondersteuning. Voorbeelden hiervan zijn de huiskamerprojecten, eetpunten, 't Vraagpunt, de bibliotheek, het consultatiebureau, het programma Kansrijke Start of de inzet van praktijkondersteuners jeugd bij huisartsen. Hiermee versterken we de basis, voorkomen we waar mogelijk zwaardere zorg en zorgen we ervoor dat ondersteuning dichtbij en toegankelijk blijft.

Visie sociaal domein
We stellen een lokale visie sociaal domein op die ons in staat stelt duidelijke keuzes te maken voor de toekomst. Samen met zorg- en welzijnspartijen werken we aan opgaven die we afwegen op basis van impact, prioriteit, maatschappelijk rendement en financiële houdbaarheid.

Participatiewet
Vanaf 1 januari 2026 is de Participatiewet in Balans gefaseerd in werking getreden. Het vervolg op invoering en uitwerking van de wet vindt plaats in 2027 en 2028. In 2027 werken we aan de verdere implementatie van de wet die beoogt de dienstverlening aan onze inwoners te verbeteren en gevolgen heeft voor de inrichting van werkprocessen, systemen en de gewenste monitoring- en sturingsinformatie.

Mensontwikkelbedrijf (MOB)
Het MensOntwikkelBedrijf (MOB) heeft een centrale rol in de uitvoering van de Participatiewet en de Wet inburgering. De invoering van de Participatiewet in Balans onderstreept het belang van de inzet van het MensOntwikkelBedrijf (MOB), met name op het gebied van re-integratie. De verdere ontwikkeling van het MOB wordt in 2027 voortgezet, zodat deze ook aansluit bij de veranderende wettelijke kaders en de ondersteuning van inwoners.

In 2027 wordt Maatschappelijke Participatie binnen het MOB verder geïmplementeerd. We richten een passend ontwikkel- en participatieaanbod in voor inwoners met een maatschappelijke afstand, gericht op het vergroten van zelfredzaamheid, het ontwikkelen van vaardigheden en het versterken van maatschappelijke deelname. Door middel van begeleiding, ontwikkeltrajecten en passende activiteiten wordt toegewerkt naar duurzame participatie, waarbij uitstroom naar werk waar mogelijk wordt gestimuleerd.

Armoedebeleid
In 2027 wordt uitvoering gegeven aan het geactualiseerde armoedebeleid. De gemeente ondersteunt inwoners met een laag inkomen door middel van minimaregelingen, inkomensondersteuning en overige voorzieningen.

Schuldhulpverlening
De samenwerking met gemeenten Maasgouw, Echt-Susteren en Roerdalen op het gebied van schuldhulpverlening en vroegsignalering wordt in 2027 voortgezet. Daarbij wordt in gezamenlijkheid een nieuw regionaal beleidsplan schuldhulpverlening vastgesteld dat in de lokale uitvoering ruimte biedt bijvoorbeeld in het onderzoeken van de meerwaarde van een sociaal boekhouder. In 2026 is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd voor de uitvoering van de schuldhulpverlening voor particulieren. De uitkomsten hiervan worden in 2027 geïmplementeerd.
Daarbij wordt in gezamenlijkheid uitvoering gegeven aan het nieuwe regionale beleidsplan schuldhulpverlening. In 2026 is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd voor de uitvoering van de schuldhulpverlening voor particulieren. De uitkomsten hiervan worden in 2027 geïmplementeerd.

Laaggeletterdheid
In 2026 is een nieuw Leudals Taalakkoord gesloten. Dit is de lokale doorvertaling van het regionaal programma volwasseneneducatie en basisvaardigheden. In 2027 wordt uitvoering gegeven aan het nieuwe Leudals Taalakkoord, onder andere door het aansluiten van nieuwe partners.

Wmo
Als dementie- en mantelzorgvriendelijke gemeente blijft ons hoofddoel, in 2027 en verder, het werken aan een omgeving waarin mensen met dementie en (hun) mantelzorgers een volwaardige plek hebben binnen de samenleving. Dit doen we onder meer door dagactiviteiten en informatiebijeenkomsten te organiseren en via het realiseren van diverse woon-zorgvormen.

Informele zorg en voorliggende voorzieningen:
Naast de reguliere Wmo-voorzieningen die de gemeente aan haar inwoners aanbiedt, wordt steeds nadrukkelijker ingezet op informele zorg en voorliggende voorzieningen. Deze voorzieningen dragen bij aan het versterken van de zelfredzaamheid, het bevorderen van participatie en het voorkomen of uitstellen van zwaardere vormen van ondersteuning.

Binnen de gemeente is een breed netwerk van initiatieven actief, waaronder de vele actieve huiskamers, eetpunten, dorpsraden en seniorenverenigingen (SOSL). Deze organisaties zetten zich vanuit en voor de dorpskernen in voor het organiseren van ontmoetingsactiviteiten, het bevorderen van sociale contacten en het signaleren van ondersteuningsvragen en het organiseren van informatiebijeenkomsten voor haar inwoners. Daarmee leveren zij een belangrijke bijdrage aan het tegengaan van eenzaamheid, met name onder ouderen, en aan het versterken van de sociale samenhang binnen de dorpskern(en).
De gemeente blijft investeren in de ondersteuning en samenwerking met deze lokale initiatieven, zodat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven functioneren en deelnemen aan het maatschappelijk leven.

Regionale samenwerking Noord en Midden Limburg
Binnen de regionale samenwerking Noord- en Midden-Limburg is de aansluiting van Midden-Limburg op module 1 van de MGR geïmplementeerd. Deze module richt zich op de uitvoering van bedrijfsvoeringstaken binnen het sociaal domein, waaronder contractmanagement, inkoopmanagement, business control en het toezicht op de uitvoering van de Wmo en de Jeugdwet. Tot eind 2026 voerden de Midden-Limburgse gemeenten deze zelfstandig uit binnen de eigen regio. Met ingang van 2027 is de wijziging volledig doorgevoerd.

Jeugd
Per 1 januari 2026 is de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg (Wvbj) ingegaan. De Wvbj verandert niets aan de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor jeugdhulp, maar introduceert wél dwingende verplichtingen voor regionale samenwerking; dit betekent dat de jeugdregio’s Midden ‑ Limburg Oost en Midden ‑ Limburg West samen verder zijn gegaan als één jeugdregio.

Al enkele jaren zetten we in op een transformatie van de jeugdzorg. Landelijk wordt hier fors op ingezet met onder andere de hervormingsagenda. Naast het feit dat de hervormingsagenda ons verplicht om aan de slag te gaan met het oprichten van sterke lokale teams, het versterken van de sociale basis, normaliseren van opvoeden en opgroeien, verplicht het ons ook tot het anders organiseren van jeugdhulp. De nadruk ligt op preventie, vroegsignalering en ondersteuning dicht bij huis. Belangrijk hierbij is de samenwerking tussen jeugdhulp en onderwijs en andere partners en het versterken van de zelfredzaamheid van gezinnen. Met de subsidieregeling voor de lokale toegang en de basishulpverlening geven we uitvoering aan de bovenstaande opdrachten vanuit het Rijk. Deze regeling loopt tot en met 2028. In de tussentijd bezien we welk juridisch instrument en organisatievorm het beste passen bij de toegang die we voor ogen hebben.

We gaan door met het Programmaplan Samen voor Veilig 2027-2031. Hierin werken we samen met de gemeenten uit Noord- en Midden-Limburg aan het voorkomen, signaleren en duurzaam stoppen van huiselijk geweld, kindermishandeling en andere vormen van geweld in afhankelijkheidsrelaties. De komende jaren investeren we ook via dit plan in sterkere lokale teams, betere samenwerking tussen zorg-, onderwijs- en veiligheidspartners en een verstevigde gezamenlijke aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Hierdoor kunnen signalen van onveiligheid eerder worden herkend, krijgen inwoners sneller passende hulp en bescherming en wordt gewerkt aan het duurzaam doorbreken van geweldspatronen.

Wat mag dat kosten?